Ai là người chịu trách nhiệm bé trai đá bóng ra đường khiến người đi xe máy ngã t:uvo*g.

Sự việc vừa xảy ra ở Vĩnh Long đang đặt ra nhiều tranh luận về trách nhiệm pháp lý. Không ít ý kiến băn khoăn liệu cha mẹ có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không, hay đây đơn thuần là một tai nạn ngoài ý muốn.

Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, ThS.Luật sư Nguyễn Tư Thúc, Giám đốc Công ty Luật TNHH Sở Hữu Trí Tuệ Thúc, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng cần tiếp cận vụ việc một cách thận trọng, khách quan, tránh xu hướng “hình sự hóa” khi chưa đánh giá đầy đủ bản chất pháp lý.

Tai nạn ngoài ý muốn

Theo luật sư Nguyễn Tư Thúc, trước hết cần xác định rõ đây là một sự kiện mang tính tai nạn ngoài ý muốn, phát sinh từ hành vi vô ý của trẻ nhỏ. 5 tuổi, trẻ chưa có đầy đủ năng lực nhận thức và điều khiển hành vi, nên không thể áp dụng các chuẩn mực pháp lý như đối với người trưởng thành.

“Pháp luật không chỉ để xử lý hậu quả mà còn để bảo đảm công bằng. Khi đánh giá những vụ việc như thế này, cần đặt trong tổng thể các yếu tố, tránh việc chỉ nhìn vào hậu quả nghiêm trọng rồi quy kết trách nhiệm một cách vội vàng”, luật sư Thúc nhấn mạnh.

Ông cũng chỉ ra rằng pháp luật hiện hành đã có quy định về tội Vô ý làm chết người theo Điều 128 Bộ luật Hình sự, cũng như trách nhiệm của người giám hộ theo Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, những quy định này mang tính khung, chưa bao quát hết các tình huống cụ thể trong đời sống, đặc biệt là những rủi ro phát sinh từ sinh hoạt thường ngày của trẻ em trong không gian công cộng.

Một điểm đáng chú ý là khoảng trống trong các biện pháp phòng ngừa. Theo luật sư, ở nhiều quốc gia hoặc ngay trong một số lĩnh vực tại Việt Nam, hệ thống cảnh báo đóng vai trò rất quan trọng trong việc định hướng hành vi. Ví dụ, tại hồ bơi, biển báo độ sâu không chỉ cung cấp thông tin mà còn là một “chuẩn mực hành vi” buộc người dân phải tuân thủ để đảm bảo an toàn.

Ngược lại, tại nhiều khu dân cư hiện nay, vỉa hè, lòng đường – nơi trẻ em thường xuyên vui chơi – lại thiếu các biển cảnh báo hoặc biển cấm cụ thể như “cấm đá bóng”, “khu vực nguy hiểm”.

Khi không có ranh giới rõ ràng giữa hành vi được phép và không được phép, trách nhiệm giám sát của cha mẹ trở nên khó xác định hơn trong các tình huống pháp lý.

Trong vụ việc cụ thể, hành vi đá bóng của đứa trẻ diễn ra trong tích tắc. Quả bóng văng ra đường là tình huống bất ngờ, khó lường trước và càng khó để người lớn có thể phản ứng kịp thời. Đồng thời, bối cảnh xảy ra tại khu dân cư, nơi giao thông hỗn hợp nhưng thiếu không gian vui chơi cũng là yếu tố cần được tính đến.

Một điểm mấu chốt trong phân tích của luật sư là không thể tách rời hành vi của người điều khiển phương tiện. Tai nạn giao thông, về bản chất, thường là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc.

“ Có thể hiểu đơn giản, một sự việc xảy ra không phải lúc nào cũng có một nguyên nhân duy nhất. Việc quả bóng lăn ra đường là một yếu tố, nhưng hậu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào cách xử lý của người điều khiển phương tiện ”, luật sư phân tích.

Trách nhiệm người giám hộ

Liên quan đến trách nhiệm của cha mẹ hoặc người giám hộ , luật sư Nguyễn Tư Thúc viện dẫn Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó cha mẹ có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con dưới 15 tuổi gây ra. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự.

Về mặt nghĩa vụ, cha mẹ phải quản lý, giáo dục con cái. Đây là nghĩa vụ mang tính chủ động, đòi hỏi sự quan tâm và giám sát thường xuyên. Tuy nhiên, pháp luật không đặt ra nghĩa vụ tuyệt đối đến mức phải kiểm soát được mọi hành vi phát sinh trong tích tắc.

Trong vụ việc này, để xác định trách nhiệm hình sự của cha mẹ theo Điều 128 Bộ luật Hình sự , cơ quan tố tụng phải chứng minh được ba yếu tố then chốt: có hành vi vi phạm nghĩa vụ giám sát, có mối liên hệ trực tiếp giữa hành vi đó và hậu quả chết người và có lỗi vô ý.

Luật sư Thúc cho rằng cả ba yếu tố này đều cần được xem xét hết sức chặt chẽ. Đặc biệt, mối liên hệ giữa hành vi của người giám hộ và hậu quả trong trường hợp này không rõ ràng, bởi nó có thể bị gián đoạn bởi hành vi của người điều khiển phương tiện.